Historia Jeleniej Góry

Odkrywanie Jeleniej Góry to prawdziwa przygoda. Miasto zaskakuje bogactwem formy, klimatem, zabytkami. Położone w sercu Kotliny Jeleniogórskiej, będące więc prawdziwą ?bramą? Karkonoszy, jest zarazem jednym z najważniejszych ośrodków miejskich Dolnego Śląska. Skomplikowane dzieje tego regionu odbijają się niczym w lustrze w przestrzeni miasta, tworząc atrakcyjną, wielowątkową opowieść.

Położone nad Bobrem miasto zostało założone na surowym korzeniu przed 1281 rokiem. Z racji swego położenia Jelenia Góra szybko stała się naturalną stolicą regionu. W 1355 roku otrzymała przywilej górniczy w związku z rozwojem w okolicznych miejscowościach wydobycia rud żelaza. W tym samym roku Jelenia Góra stała się ważnym ośrodkiem handlu z Czechami dzięki przywilejowi zwalniającemu miasto z wszelkich opłat celnych. W 1366 roku zostały zniesione także cła na handel z Wrocławiem. Od 1361 roku Jelenia Góra posiadała prawo wagi oraz prawo bicia własnej monety. O rosnącej pozycji miasta może świadczyć wykupienie w 1377 roku wójtostwa.

Od 1524 roku miasto stało się silnym ośrodkiem luterańskim. Sprowadzenie do Jeleniej Góry jezuitów oraz prześladowania protestantów nie przyniosły zamierzonych rezultatów. Podobnie jak w przypadku innych dolnośląskich miast, dobrobyt Jeleniej Góry od XIV wieku opierał się na produkcji i handlu tkaninami. Prawdziwą klęską okazała się wojna trzydziestoletnia. W 1634 roku Jelenia Góra została doszczętnie spalona przez wojsko cesarskie. Dzieła zniszczenia dokończyła szalejąca epidemia, która spowodowała upadek gospodarczy miasta i jego prawie całkowite wyludnienie. Po 1648 roku w Jeleniej Górze stopniowo odrodził się handel przędzą i płótnem produkowanym odtąd chałupniczo w pobliskich wsiach. Rozległe kontakty kupców jeleniogórskich gwarantowały dużą opłacalność. Z tego okresu względnej prosperity pochodzi zachowana do dnia dzisiejszego barokowa zabudowa miasta, w tamtych czasach jednego z większych i najbogatszych na Dolnym Śląsku. Drugi upadek gospodarczy miasta spowodowały w XV wieku kolejne wojny, tym razem śląskie, przez które Jelenia Góra utraciła naturalny rynek zbytu po czeskiej stronie Karkonoszy.

Chociaż już w 1787 roku powstała w Jeleniej Górze pierwsza na Śląsku cukrownia, to jednak ożywienie gospodarcze miasta rozpoczęło się dopiero w połowie XIX wieku. Powstały tu wówczas przędzalnie wełny i bawełny, papiernie, zakłady budowy maszyn, odlewnia żeliwa, a także wytwórnia win. W 1897 roku otwarto pierwszą linię tramwajową. Uruchomione w drugiej połowie XIX wieku połączenia kolejowe łączące Berlin, Wałbrzych i Wrocław ze Szklarską Porębą i Karpaczem przyczyniły się nie tylko do dalszego rozwoju przemysłu, ale zapoczątkowały także karierę turystyczną miasta. W celu promocji Jeleniej Góry, jak i całego regionu, zostało w 1880 roku założone w mieście Towarzystwo Karkonoskie, które wywarło olbrzymi wpływ na rozwój masowej turystyki. Rok 1945 szczęśliwie nie przyniósł miastu zniszczeń.